عباس عبادتی وایقان

معرفی رشته"حقوق تجارت بین الملل"  در مقطع کارشناسی ارشد

مقدمه:

امروزه همه متفق القولند كه تجارت در توسعه و رشد اقتصادي داراي اهميتي انكار ناپذير است. تجارت بین الملل منجر به تقسيم بين المللي كار و تخصص در بين كشورها شده و زمينه افزايش ارتباطات را در جهان فراهم آورده است. در حال حاضر کشوری از نظر اقتصادی و رفاه عمومی پیشرو است که بتواند در تجارت بین الملل نقش موثری ایفا کند. 

به دلیل اهمیت تجارت بین الملل و آمیخته بودن آن با مسائل مختلف حقوقی، در دانشکده های حقوق رشته ای به نام حقوق تجارت بین الملل تاسیس شده است. حقوق تجارت بين‌الملل را مي‌توان مجموعه‌اي از اصول، قواعد و رویه تجاری حاكم بر مبادلات تجاري ميان اشخاص (حقيقي و حقوقي) دانست كه از خصيصه فرامرزي برخوردار است، یعنی داراي عنصري خارجي است.

در متون خارجی از این رشته تحت یکی از این سه نام یاد می کنند: International Trade Law, International Business Law, International Commercial Law. این سه گرایش از نظر محتوی تفاوت چندانی با هم ندارند و هر سه منعکس کننده رشته حقوق تجارت بین الملل هستند.

موضوع و اهمیت رشته ی حقوق تجارت بین الملل:

در مقایسه با سایر گرایش های حقوق، این گرایش همانطور که از عنوانش بر می­آید، به مسائل تجاری می پردازد و آینده عالی و روشنی دارد؛ چرا که امروزه یکی از عناصر و مؤلفه هایی که دولتها و بویژه مردم ملل گوناگون را به هم مرتبط می سازد، بحث تجارت و روابط تجاری است. عمده مسائل مطروحه در این رشته همه جدید و عملی و کاربردی هستند که دادگاه­های ما با این موضوعات بیگانه اند. اما بیگانه بودن سیستم قضایی نمی تواند مانعی بر راه روند رو به افزایش نفوذ این رشته باشد. در واقع، اقتضائات جدید تجاری در عرصه بین الملل، کشور ما را مانند دیگر کشورها بی نیاز از داشتن متخصص در تمام زمینه های متعدد و مختلف این گرایش نمی سازد. از این رو خواه ناخواه در آینده نزدیک کشور ما به شدت درگیر مباحث نظری و عملی این رشته خواهد بود. هم اکنون بسیاری از فارغ تحصیلان این رشته به سرعت جذب شرکتهای تجاری سرمایه گذاری می شوند. در بحث نظری نیز به جهت اینکه نیاز به گسترش این رشته هست نیاز شدیدی به داشتن متخصصین این رشته راداریم. ولی متأسفانه در حال حاضر دوره دکتری این گرایش در دانشگاههای ایران موجود نمی باشد، اما در دانشگاه شهید بهشتی در صدد راه اندازی دوره دکتری می باشند. دوره دکتری حقوق نفت و گاز در بهشتی تعریف شده و احتمالاً از سال آینده دانشجو می پذیرد.

ضروریات رشته برای دانشجویان علاقه مند:

به جهت اینکه منابع درسی در این رشته تماماً به زبان انگلیسی می باشند و در اوایل کاملاً به انگلیسی تدریس می شد بنابراین تسلط کامل به زبان انگلیسی ضروری است. دانشجویانی که در این زمینه ضعیف هستند، با مشکل مواجه خواهند شد. بنابراین تسلط بر زبان انگلیسی پیش از ورود به این رشته توصیه می شود.

دروس رشته ی حقوق تجارت بین الملل:

دروس متنوع و جذابی در این گرایش ارائه می شوند که هم به لحاظ نظری و هم عملی از اهمیت بالایی برخوردارند از جمله می توان به حقوق بیع بین المللی کالاها، حقوق سرمایه گذاری بین المللی، حقوق رقابت در تجارت بین الملل، حقوق نفت وگاز، حقوق حمل و نقل بین المللی کالاها از طریق دریا، هوا، ریل و جاده، داوری تجاری بین المللی در حل اختلافات، حقوق شرکتهای چند ملیتی، حقوق قراردادهای دولتی، تعارض قوانین و صلاحیت دادگاهها، حقوق تجارت الکترونیک و... را نام برد.

منابع کارشناسی ارشد رشته ی حقوق تجارت بین الملل:

به طور خلاصه و پایه عبارتند از:

1-     حقوق مدنی1 و 2 دکتر سید حسین صفایی

2-    حقوق مدنی 3 اعمال حقوقی دکتر کاتوزیان

3-     حقوق مدنی 4 وقایع حقوقی دکتر کاتوزیان

4-     حقوق مدنی 5 مختصر حقوق خانواده دکتر صفایی و امامی

5-     حقوق مدنی 6 و 7 دوره 2 جلدی عقود معین (دوره مقدماتی) دکتر کاتوزیان

6-      حقوق مدنی 8 ارث دکتر شهیدی و ارث، شفه و وصیت دکتر کاتوزیان

7-     قانون مدنی در نظم حقوقی کنونی دکتر ناصر کاتوزیان

8-     حقوق تجارت دوره 5 جلدی دکتر ربیعا اسکینی

9-     قانون تجارت در نظم حقوقی کنونی دکتر دمرچیلی

10- حقوق بین الملل عمومی دکتر بیگدلی و جزوات حقوق بین الملل عمومی 1 و 2 دکتر بیگ زاده (زیراکس دانشکده حقوق دانشگاه بهشتی)

11- حقوق بین الملل خصوصی دکتر الماسی (کتاب تعارض قوانین) و کتاب حقوق بین الملل خصوص 1 و 2 دکتر نصیری

در خصوص زبان انگلیسی به نظر بنده، داوطلبان باید دامنه زبان عمومی خود را تقویت نمایند: با کتبی نظیر 504 واژه toefl essential words, ، grammer in use، و اگر می خواهند زبان تخصصی خود را تقویت نمایند، کتاب law made simple برای شروع بسیار مفید است. اما توصیه بنده این است که دانشجویان حتماً برای تقویت چهار مهارت اصلی در یادگیری هر زبان خارجی از جمله زبان انگلیسی (خواندن، شنیدن، نوشتن و گفتن) باید حتماً به یکی از مؤسساتی که در زمینه آموزش انگلیسی فعالیت دارند، مراجعه نمایند.

وضعیت فعلی رشته ی حقوق تجارت بین الملل:

در رشته گفته شده پذیرش محدود و در سال 92 در دانشگاه دولتی فقط حدود 60 نفر در دوره های روزانه و شبانه بوده است.