بارها گفته شده است که صرف دریافت گواهینامه اختراع و یا پتنت و عدم استفاده از آن و عدم تجاری سازی و یا فروش آن عملا هیچ فایده ای برای کشور نخواهد داشت. کشورهای مختلف در این خصوص بعضا دچار اشتباهاتی شده اند و تازه به آن پی برده اند. کشور چین نمونه ای از این کشورهاست. این کشور با بهره گیری از نیروی انسانی خود بیشتر فکر خود را به ثبت پتنت نعطوف نمود و بهای زیادی به تجاری سازی و تولید از روی پتنت ها نداد. عملا چین بزرگترین تولیدکننده کالا در دنیا شد ولی بیشتر سود این کالاها را صاحبان پتنت و علائم تجاری که عمدتا در کشورهای توسعه یافته بودند، بردند. شاید از حدود دو سال قبل و با پیدایش رکود جهانی اقتصاد، چین به این نقطه ضعف خود پی برد و اکنون هزینه های آن را میپردازد.

در کشور ما نیز وضعیت کمابیش به همین شکل است. بیشتر همایش ها و سخنرانی ها حول محور تشویق نواوری و خلاقیت و ثبت اختراعات است ولی از مالکیت فکری و مدیریت مالکیت فکری کمتر صحبت می شود؛ در حالیکه به نظر می رسد تشویق پتنت ها باید برای تجاری سازی و فروش آنها باشد نه صرف ثبت آنها در مراجع ثبت پتنت.

 

به منظور استفاده از اختراعات دانشگاهی و همچنین به منظور ایجاد ارتباط بین صنعت و دانشگاه ها از سال 1995 در دانشگاه های اروپا و امریکا دفاتری تحت عنوان دفاتر انتقال فناوری تاسیس شد. از سال 2000 در اکثر کشورها این دفاتر گسترش یافت. ولی اوج فعالیت دفاتر از سال 2005 بوده است. این دفاتر ابتدائا در خصوص حمایت و راهنمایی مخترعین برای ثبت اختراعاتشان فعالیت می کردند ولی کم کم به سمت تجاری سازی اختراعات (فروش اختراع و یا قراردادهای لیسانس اختراع) پیش رفتند و ارتباط آن ها با صنعت زیادتر گشت. در واقع این دفاتر پلی بین صنعت و دانشگاه ها بودند.

در ترکیه دفاتر انتقال فناوری دانشگاهها از سال 2012 شروع به کار نمودند ولی در این مدت کم فعالیت چشمگیری داشته اند. اکنون این دفاتر در 34 دانشگاه این کشور فعال است. در سال 2014 پروژه های انجام شده صنایع در دانشگاه های ترکیه به عدد 1347 پروژه رسید. همچنین در همین سال تعداد 421 درخواست ثبت اختراع از دانشگاه های ترکیه به اداره پتنت ترکیه واصل شده است. این تعداد در سال 2013 تنها 222 مورد بوده است که رشد چشمگیری را نشان می دهد. دفاتر انتقال فناوری در دانشگاه های ترکیه با مراکز مرتبط دیگر ارتباط تنگاتنگی دارند. از جمله این مراکز اداره پتنت ترکیه، بورس استانبول، اتاق های بازرگانی، مجلس صادرکنندگان ترکیه که 48000 تاجر عضو دارد و وزارتخانه های دیگر را می توان نام برد.

از طرفی دیگر همه این دفاتر دانشگاهی دارای استراتژی های مخصوص هستند. اینکه در چه حوزه ای فعالیت خواهند داشت؟ حوزه فعالیت آن ها منطقه ای، کشوری و یا جهانی خواهد بود؟ طریقه حمایت از مخترعان و ارتباط با صنعتگران چگونه خواهد بود؟ نیروی انسانی آنها از چه تخصص هایی تشکیل میشود و مانند آن.

امیدوارم روزی در کشورمان این دفاتر با ساختار و برنامه مشخص فعالیت کنند و آثار عملی فعالیت آنها را شاهد باشیم.